ADRENALİN NEDİR ? NE İÇİN KULLANILIR ?

ADRENALİN NEDİR ? NE İÇİN KULLANILIR ?

Adrenalin, özellikle resüsitasyon uygulamalarında şu anki kılavuzlar ışığında vazgeçemeyeceğimiz tek ilaç konumunda. Sadece resüsitasyon durumlarda değil, bir çok peri-arrest dönemdeki hastalarda adrenalin kullanımı oldukça önemlidir.

 

Adrenalin beta adrenerjik etkileri ile kalp kası üzerinde pozitif inotrop ve pozitif kronotrop etkiler gösterir, yine bronkodilatör etkisi ile bronşlarda genişlemeye neden olur. Bunun yanında Adrenalin, alfa adrenerjik etkileri ile de damarlar üzerinde güçlü vazokontrüktör etkiye sahiptir kroner ve serebral perfüzyon basıncını arttırır, kan basıncını yükseltmeye yardımcı olur.

 

ADRENALİN ENDİKASYONLARI NELERDİR ?

 

Adrenalin sebebi ve olursa olsun tüm kardiyak arrest vakalarında endike olan tek ilaç konumundadır. Adrenalin kardiyak arrest dışında özellikle anafilaksi durumlarda, Bronkospazm durumlarında ilk uygulanacak ilaç konumundadır. Yine ağır astım ataklarında bronkodilatasyon etkisi nedeni ile endikedir.

Pediatrik hastalarda bradikardi tedavisinde ilk tercih edilecek ajan olmalıdır. Şok durumlarında (Septik şokv.b.) hipotansiyonu ve perfüzyon bozukluğunun düzeltilmesi amacı ile endikedir.

 

ADRENALİN DOZU NE OLMALIDIR ? 

Adrenalin dozu endikasyona göre ve hastanın yaşına göre değişiklik göstermektedir.

 

KARDİYAK ARRESTTE ADRENALİN DOZU 

 

  • Yetişkin kardiyak arrest hastaların resüsitasyonunda adrenalin dozu 1/1000 lik adrenalin formundan 1 mg IV/IO olacak şekilde uygulanmaktadır.
  • Kardiyak arrest durumlarında defibrile edilebilir (VF/nVT)ritimlerde adrenalin ERC 2015 kılavuzuna göre 3. şok uygulamasından sonra, AHA 2015 kılavuzlarında 2. şok uygulamasından sonra uygulanmaktadır.
  • Defibrile edilemeyen ritmlerde (Asistoli/NEA) durumlarında asistoli doğrulanır doğrulanmaz adrenalin uygulamasına başlanmalıdır.
  • Adrenalin dozu 1/1000 lik adrenalin formundan 1 mg IV/IO olacak şekilde uygulanmaktadır.
  • IV/IO yolun açılamadığı durumlarda yetişkinlerde adrenalin dozu, IV/IO dozun 2-3 katı olacak şekilde 10 cc Sf ile sulandırılarak trakeal yoldan uygulanabilir. Bu uygulama sonrasında 5 kez balon valf maske ile ventilasyon sağlanmalıdır.
  • Kardiyak arrest durumlarında adrenalin uygulamasına 1 kere başlandığında resüsitasyon sonlandırılana kadar 3-5 dakika aralıklarla sürekli uygulanmalıdır.

Pediatrik kardiyak arrest hastalarda 1/10.000 konsantrasyonda olan adrenalin formu kullanılır. Yine yetişkinde olduğı gibi adrenalin uygulamasına defibrile edilebilir (VF/nVT)ritimlerde adrenalin ERC 2015 kılavuzuna göre 3. şok uygulamasından sonra, AHA 2015 kılavuzlarında 2. şok uygulamasından sonra uygulanmaktadır. Defibrile edilemeyen ritmlerde (Asistoli/NEA) durumlarında asistoli doğrulanır doğrulanmaz adrenalin uygulamasına başlanmalıdır.

Pediatrik hastalarda adrenalin dozu 1/10.000 lik konsantrasyondan 0.01 mg/kg IV/IO olacak şekilde uygulanmalıdır. Pediatrik hastalarda adrenalin dozu trakeal yoldan 1/10000 lik konsantrasyona sahip adrenalinden 0.1 mg/kg olacak şekilde uygulanır. 

1/10.000 lik adrenalin preparatı maalesef ülkemizde bulunmamaktadır. Bu nedenle 1/1000′ lik solüsyondan 1/10.000 lik solüsyon elde etmeliyiz.

 

PEDİATRİK HASTALARDA ADRENALİN HESABI 

 

  • Pediatrik hastalarda adrenalin hesabını şu şekilde yapabiliriz. Öncelikle Türkiye’ de bulunan adrenalin preperatlarından 1/10.000 lik adrenalin elde etmeliyiz. Bunu aşağıdaki şekilde yapabiliz.
  • 1/1000 lik 1 mg/ml lik adrenalin enjektöre çekilir ve üzerine 9 ml SF çekilir.
  • 1/1000 lik 0,5 mg/ml lik adrenalin enjektöre çekilir ve üzerine 4 ml SF çekilir.
  • 1/1000 lik 0,25 mg/ml lik adrenalin enjektöre çekilir ve üzerine 1,5 ml SF çekilir enjektör içerisinde elde edilen sıvılar 1/10.000 lik adrenalindir.

Yukarıda elde edilen enjektörlerin her 1 dizyeminde 0.01 mg adrenalin bulınmaktadır. 1 ml sinde ise 0.1 mg adrenalin bulunmaktadır. Hartanın kilosu başına 1 dizyem adrenalin uygularsak uygun dozu hastaya varmiş oluruz.

 

Bir örnek ile adrenalin doz hesabı yapmayı pekiştirelim.

19 kg ağırlığındaki bir çocuğa kardiyak arrest durumunda adrenalin yapmayı planlıyoruz. elimizde 1/1000 lik 1 mg/ml adrenalin var.

1 mg lık adrenalin ampulünü 10 luk enjektöre çekiyoruz ve arkasından 9 ml SF çekiyoruz. Enjektörde 10 ml sıvı oldu. Bu sıvı 1/10.000 lik adrenalindir.

Kardiyak arrestte pediatrik hastalarda adrenalin dozu 0.01 mg IV/IO olduğuna göre 19 kg lık ağırlığındaki hastaya 0.19 mg adrenalin yapmalıyız. 1 dizyemde 0.01 mg adrenalin olduğuna göre hazırladığımız enjektörden hastaya 19 dizyem yada 1.9 ml yaparsak bu hastaya uygun adrenalin dozunu uygulamış olacağız.

 

ANAFİLAKSİ’DE ADRENALİN DOZU

Anafilaksi durumlarında adrenalin dozu IM olarak uygulanmalıdır.

Uyluk anterolateraline yapılmalıdır.

Adrenalin, yetişkin anaflaksi durumlarında  0.5 mg, 6 yaş üstü çocuklarda 0.3 mg, 6 yaş altı çocuklarda 0,15 mg IM (1/1000) uygulanmalıdır. Bu doza yanıt alınamaz ise aynı doz tekrarlanabilir.

İfüzyon dozu 1 mg adrenalin  +  500 cc Dextroz, 1-4 mcg/dk.

 

ÇOCUKLARDA BRADİKARDİ TEDAVİSİNDE ADRENALİN DOZU  

Çocuklarda bradikardinin nedeni olarak artmış vagal uyarı düşünülmüyorsa adrenalin pediatrik hastalarda bradikardi tedavisinde tercih edilecek ilk ilaç olmalıdır. Çocuklarda bradikardi tedavisinde Adrenalin 1/10.000 lik solüsyondan 0.01 mg/kg dozunda IV/IO uygulanmalıdır.

SEPTİK ŞOK VE HİPOTANSİYON TABLOSUNDA ADRENALİN DOZU 

Septik Şok ve Hipotansiyon Tablosunda Adrenalin dozu  0.1 – 0.5 mcg/kg/dk IV olacak şekilde planlanmalıdır.

AĞIR ASTIM TABLOSUNDA ADRENALİN DOZU 

Ağır yada ölümcül astım atağı tablosunda adrenalin dozu  0.3 mg SC olarak verilebilir (20 dk ara ile toplam 3 kez tekrarlanabilir).

ADRENALİN UYGULAMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR;

Genellikle bilinmeyen şey; i.v yoldan verirken 1:10000, diğer tüm yollardan verirken 1:1000’lik derişim kullanılmalı!

*1:10000’lik Türkiye’de yok. O yüzden elimizdeki 1 mg 1:1000’lik derişimdeki adrenalini 10 cc SF ile sulandırdığımızda, istenen formatı elde etmiş oluruz !

*Arrestte; her 3-5 dk’da bir, 1 amp adrenalini (1:1000) 10 cc’ye sulandırıp, iv puşe yapmalıyız!

*Daha da önemlisi, bunu yaptıktan sonra, bir 10 cc SF’i de arkasından göndermeliyiz, yoksa adrenalinin büyük miktarı kanül içinde kalır!

*Anaflakside ise; 1 amp adrenalini (1:1000) enjektöre çekip, sulandırmaya gerek olmadan,  0.3-0.5 cc’sini im yapmalıyız!

*Adrenalin damar dışına çıkarsa, cilt nekrozu yapar!

*Sodyum bikarbonatla birlikte, iv ya da tüp içinden aynı anda uygulanmamalı! Çünkü bunun gibi alkali çözeltiler, katekolaminleri inaktif hale getirir!

*Yan etkiler nadirdir ama mutlaka monitörize verilmelidir (Sınıf 1, KD B)

 

GEBELİK KATEGORİSİ : C

EMZİRME: Süte geçip geçmediği bilinmiyor.

 

YAN ETKİLERİ : Solgunluk, titreme, anksiyete, baş ağrısı, çarpıntı.

İntramüsküler yapılırsa STEMİ !!!

TOKSİSİTE:  Yüksek doz ve hızlı perfüzyonda görülür.

*Yüksek doz kullanım ise β-bloker ve KKB ile zehirlenmelerde önerilir.

ANTİDOT: YOK

KAYNAK: http://heart.org  (American Heart Association / AHA / Amerikan Kalp Derneği )

 

!!!Not: Bu yazı sağlık profesyonellerine yöneliktir. Buradaki bilgilerden sağlık profesyoneli olmayanların istifade etmesi ve bu bilgiler doğrultusunda uygulama yapması önerilmez, aksi durumda sonuçlarından sitemiz ( http://paramedikacademy.com ) sorumlu değildir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir